Boeddha ofwel buddha beelden.

Boeddha beelden en boeddha beeldjes

Boeddha (= de verlichte), is de naam waaronder de stichter van het boeddhisme, Siddhartha Gautama (ca. 560 - ca. 480 v.C.), het meest bekend is geworden.

De leer van het boeddhisme luidt: Alle bestaan is lijden; verlossing daarvan in een normaal aards bestaan is niet mogelijk, want alles wat sterft gaat in nieuw leven over; aan de kringloop van het bestaan is niet te ontkomen, alles is onderworpen aan de eeuwige kringloop der wedergeboorten.

Boeddha leert de vier edele waarheden en het achtvoudige pad. Alle bestaan is lijden, omdat alles vergankelijk is. Dit lijden ontstaat door de begeerte naar het aardse, waaraan men zich nooit verzadigt, omdat het slechts schijn is. Daarom moet men naar de vernietiging van de begeerte streven om het leven vast te houden. Niet iets onsterfelijks (een ziel) is de oorzaak van de nieuwe bestaansvorm die de stervende wacht, maar wel de nog niet volkomen uitgebluste wil om te leven; de begeerte neemt bij het scheiden van de ene bestaansvorm een nieuwe gedaante van bestaan aan, die overeenstemt met de aard van de levensbegeerte. Dit is het karman, dat de aard van de nieuwe gedaanten bepaalt. Het niet schaden van al wat leeft of de sympathie voor heel de ons omringende levende wereld; het niet stelen, met als tegenhanger het beoefenen van vrijgevigheid; de kuisheid, waaraan de monnik zich streng te houden heeft; het niet liegen of het steeds en overal waarheid spreken; de algehele onthouding van sterke dranken; de voortdurende waakzaamheid. Heeft de volgeling van Boeddha deze voorschriften opgevolgd en is het hem gelukt zijn lichamelijk leven te beheersen, dan volgt de eis van volledige meditatie. Zo ontstaat de overwinning van de schijn, de verlossing: nirwana.
Het nirwana (vertaald: 'gedoofd zijn zoals een vlam') is niet met aardse begrippen te vatten en valt buiten de gewone categorieën. Het is de volledige rust, de volmaakte inwendige vrede, de absolute vernietiging van alle begeerte, afkeer en dwaling, de vernietiging van het worden. Ofschoon het als onsterfelijkheid, bestendigheid, reinheid, rust, toevlucht, enz. wordt omschreven, is het niet met positieve begrippen te omschrijven. Het is echter ook niet een 'niets'. Het lichaam behoeft nog niet gestorven te zijn, kan nog een fysiek bestaan leiden, waarin de resten van het karman worden opgeteerd, maar dat met de dood geheel eindigt. Eerst dan is men voorgoed verlost van de ellende van het bestaan.
De ware weg tot het nirwana is alleen toegankelijk voor hen die besluiten lid te worden van de orde van de monniken. Toch heeft Boeddha ook voor heel de overige wereld woorden van wijsheid en troost. Hij maant tot een deugdzaam leven, legt zijn leekaanhangers het eerste vijftal van de voor zijn discipelen geldende geboden op en weet ook hen aan te sporen tot een zedelijk en plichtsgetrouw bestaan.

Over de hele wereld komt het boeddhisme voor en, dientengevolge, bestaan ook over de hele wereld boeddhabeelden, eigenlijk net zoals het kruisbeeld in de katholieke kerk. In nagenoeg elk land zijn wel boeddhabeelden te vinden, groot of klein, en ook in de kunstnijverheid komen ze veelvuldig voor.

De Borobúdur is het belangrijkste monument van het boeddhisme op Java in Indonesië. De tempel is gebouwd om de terrasvormig afgeplatte top van een heuvel. De hoogte bedraagt 31,5 meter; de voet meet in de assen 123 m. De Borobúdur, versierd met honderden boeddhabeelden, is in ca. 800 gesticht. Tussen 1973 en 1983 vond de laatste restauratie plaats.